Uzman Görüşü: Çocuğum Anaokuluna Başlarken Ona Nasıl Destek Olabilirim?
Anaokuluna başlama yaşı 3 denmesine rağmen günümüzde bir çok çocuk 2-2.5 yaş civarı bu sürece hazır oluyor. 2 yaş öncesi dahi hazır olan çocuklar olmasına rağmen çoğunlukla öncesinde ebeveyn ve çocuğun birlikte gidebileceği oyun gruplarınla başlanması süreci kolaylaştırıyor. Bu süreç bazı çocuklar için son derece kolay geçerken bazıları içinse çok sancılı geçebiliyor. Aslında ayrılma zorlukları çocuğun gelişiminin normal ve sağlıklı bir parçasıdır. Alıştığı kişilerden sonra başka insanlara güvenmek, dış dünyaya açılmak çocuk için zor bir süreç olabilmektedir.

Çocuğun anaokuluna başlama sürecinde sadece çocuk değil annenin de duygusal olarak hazır olması gerekir. Çocuğun ayrılırken duygusal olarak annenin üzüntü ve kaygısını hissetmesi anaokuluna uyum sürecini zorlaştırmaktadır. Okula alışma süresi her çocuk için farklılık gösterse de, ortalama 1 ay sürmektedir. Çocuğunuzun alışma dönemi bu süreyi geçiyorsa veya ağlamasında, zorlanmasında ve isteksizliğinde hiçbir azalma olmuyorsa, bu süreçte mutlaka bir psikolog desteği alınmalı ve çocuğun okula başlamaya hazır olup olmadığı tekrar değerlendirilmelidir. Öğretmenine güven duyan bir çocuk zamanla annenin yokluğundan kaygı duymayacak, okula ve arkadaşlarına uyum sağlayarak sağlıklı bir sosyalleşme süreci geçirmiş olacaktır. Tüm çocukların yeni dönemdeki, okul süreçlerini en keyifli ve verimli bir şekilde geçirmelerini dilerim.

Okula Başlayan Çocuğunuza Nasıl Destek Olabilirsiniz?

- Okula başlamak çocuğun hayatında büyük bir değişim olduğundan, bu dönemde hayatında başka bir değişiklik olmamasına özen gösterilmelidir. (taşınma, kardeş doğumu, tuvalet eğitimi vb.)

- Çocuğunuzun hayatındaki mümkün olan tüm alışkanlıklarının, günlük ritüellerinin devam etmesi önemlidir.

- Yemek yeme alışkanlığıyla ilgili yaşanan bir problemin okulun ilk zamanlarında çözülmesini beklemek, alışma sürecinin uzamasına ve zorlaşmasına neden olabilir. Özellikle ilk günlerde çocuğunuzun okulda yemek yemesi konusunda ısrarcı olmayın ve mümkünse okula giderken karnının tok olduğundan emin olun.

- Yabancı bir ortamda uykuya geçmek çocuklar için zor olabilir. Dolayısıyla alışma döneminde çocuğunuz okulda uyumak istemiyorsa anlayış göstermeniz önemlidir.

- Tuvalet alışkanlığını çocuğunuza okula başladığı ilk dönemde vermek yerine, bu dönem öncesinde ya da sonrasında öğretmeniz daha sağlıklı olacaktır. 

- Çocukların bu süreçteki en büyük kaygıları bilinmezlikten kaynaklanır. Bilinmezliği ne kadar azaltırsanız, kaygısı o derece azalacaktır. Bu nedenle okula başlamadan önce hayatında meydana gelecek bu değişiklik hakkında çocuğa bilgi verilmelidir. Artık okula gidecek kadar büyüdüğünü, okulun eğlenceli bir yer olduğunu, oradayken neler yapacaklarını, yeni arkadaşlarının olacağını ve onlarla oyunlar oynayabileceğini, onu çok seven öğretmenlerinin olacağını, her gün okul çıkışı onu alacağınızı anlatın. Tüm bunları anlatırken, kendi okul deneyimlerinizi de paylaşabilirsiniz.

- Her türlü ihtiyacını öğretmenine söyleyebileceğini anlatın. Paylaşım problemi, açlık, tuvalete gitme ihtiyacı, susuzluk vb. Şekilde örneklerle açıklamak önemli. Birlikte öğretmenine bunları nasıl söyleyeceği ile ilgili oyun içinde bir prova bile yapabilirsiniz. 

- Ona mutlaka okuldan kendisini kimin alacağıyla ilgili bilgi verin. Okula götürüp getiren kişinin özellikle alışma döneminde mümkün olduğunca aynı olmasına dikkat edin. Zamanı, yemekten sonra veya uykudan önce gibi anlatabilirsiniz. 

- Öğretmeniyle güven ilişkisi kurması, bu süreci çok daha kolay bir hale getirecektir. Bu nedenle sizin de öğretmenine duyduğunuz güven, okul ve öğretmenler hakkında çocuğunuzun yanında yapacağınız olumlu konuşmalar faydalı olacaktır. Onu sevmesi için zorlamayın ama sizin sevdiğinizi ve güvendiğinizi hissettirin. 

- Özellikle okula başladığı ilk günlerde kendini daha güvende hissetmesi için evden çok sevdiği bir eşyasını (sevdiği bir oyuncak, battaniye, aileden birinin resmi gibi) okula götürmesine izin verebilirsiniz. 

- Okulda ya da okula gitme sürecinde, çocuğunuzun önünde duygusallaşmanız, onun kaygılarını tetikleyebilir. Siz bu süreçte çocuğunuzun kaygıları karşısında ne kadar sakin ve sağlam durursanız, çocuğunuz da daha kolay rahatlayacaktır. 

- Bazı çocuklar başlangıçta ilk bir iki hafta uyumlu olup sonradan okulu reddetmeye başlayabilir. Ilk günlerde bir sürü oyuncağın olduğu, arkadaşların olduğu farklı bir yer olarak düşünüp, o heyecan ile keşfe dalabilir. Fakat bir süre sonra her gün geleceğini anlayıp tepki gösterebilir. 

- Okula gitme konusunda zorlanan çocuklar için okulla ilgili bir motivasyon yaratmak faydalı olabiliyor. Örneğin okulun bahçesinde oynayabilirsin, öğretmenine yaptığın resmi götürelim, bahçedeki kediyi sevelim vb. Bu konu ile ilgili çocuğunuzun öğretmeninden de yardım alabilirsiniz. 

- Okulun ilk günleri çocuğunuzun çok uzun saatler okulda kalmasındansa, daha kısa zaman dilimleriyle başlayıp bu süreci çocuğunuzun alışma hızına göre giderek uzatmak en idealidir. 

- Unutmayın ki, her çocuğun gelişim hızı ve uyum süreci birbirinden farklıdır. Bu dönemde sabırlı olmalı, çocuğunuzun kendi hızına izin vererek başarması için ona güvenmeli ve kararlı davranarak onu desteklemelisiniz.

Uzm. Psk. Melis Özmen